Transkrypcje dialektu mandaryńskiego

 Przejdź do : Wprowadzenie | Pinyin | Wade-Giles | Polska transkrypcja | Zhuyin / Bopomofo | Gwoyeu Romatzyh | Tabela porównawcza |

Wprowadzenie

Transkrypcja to zapisywanie chińskich wyrazów za pomocą liter alfabetu łacińskiego (romanizacja, wyjątkiem jest zhuyin, wykorzystujący symbole graficzne). Zestawienie różnych transkrypcji znajduje się w Tabeli porównawczej. Dużym problemem jest zapis tonów - można je:

  • zapisywać znakami graficznymi (pinyin, zhuyin), ale wtedy trudnością staje się wprowadzanie ich do komputera
  • zaznaczać poprzez wymowę (Gwoyeu Romatzyh), co komplikuje zapis
  • zaznaczać za pomocą cyfr na końcu wyrazu (Wade-Giles), ale to również zaburza przejrzystość.

Pinyin

Jest to oficjalny system transkrypcji (romanizacji), przyjęty w 1958 roku. Jego pełna nazwa to Hanyu pinyin (Chiński System Fonetyczny). Używany jest m.in. na stronach internetowych, mapach, znakach drogowych. Dobrze sprawdza się przy nauce języka. Tony zapisane są nad samogłoskami za pomocą znaków graficznych, obrazujących zmiany wysokości głosu, np. ton wznosząco - opadający to v.

Wade-Giles

Nazwa pochodzi od dwóch brytyjskich dyplomatów przebywających w Chinach. Thomas Wade opublikował w 1867 pierwszy anglojęzyczny podręcznik do chińskiego. Opracowany przez niego system romanizacji został uzupełniony w 1912 przez Herberta Gilesa. Jest to system używany głównie na Tajwanie. Tony powinny być zaznaczane liczbami na końcu wyrazu (np. wo3 jako "ja"), ale często jest to pomijane, podobnie jak apostrofy odróżniające głoski z przydechem i bez.

Polska transkrypcja

Oparta jest na systemie Wade-Giles, główne różnice to zapis głosek w bardziej polskim brzmieniu (np. cz-, sz-, ż-). Zachowane są apostrofy. Dwie rzeczy komplikują ten system:

  • "y" zostało zastąpione przez "j", a "j" przez "ż", co może być mylące, zwłaszcza, że wiele polskich źródeł (tych bez konsultacji sinologicznej) miesza kilka transkrypcji
  • głoski "ch", "ch´" i "hs" mają po dwa odpowiedniki (patrz Tabela porównawcza).

Najnowsze polskie publikacje wykorzystują pinyin.


Zhuyin / Bopomofo

System ten został opracowany w 1913, od 1930 nosi nazwę zhuyin (Symbole fonetyczne). Nazywany jest także bopomofo, od wymowy pierwszych czterech jego symboli (w pinyin odpowiadają im: "b", "p", "m", "f"). Używany przeważnie na Tajwanie. Składa się z 37 symboli, w tym 21 nagłosów i 16 wygłosów. Tony są zaznaczane podobnie jak w pinyin (graficznie), tylko że na końcu wyrazu.

Gwoyeu Romatzyh

Opracowany w 1928 roku, był dawniej oficjalnym systemem romanizacji (obecnie jako drugi, po pinyin). Jego zaletą jest uwzględnianie tonów za pomocą zapisu literowego, więc niepotrzebne są dodatkowe znaki. Zapis różni się jednak poważnie od wymowy, nie jest to więc system popularny.

 Przejdź do : Wprowadzenie | Pinyin | Wade-Giles | Polska transkrypcja | Zhuyin / Bopomofo | Gwoyeu Romatzyh | Tabela porównawcza | POWRÓT |